دکتر محمدطاهر قادری / بیماری ها / زانو / دررفتگی کشکک زانو
مدت زمان مطالعه ۹ دقیقه

دررفتگی کشکک زانو

دررفتگی کشکک زانو به وضعیتی گفته می شود که در طی آن کشکک زانو از محل اصلی خود خارج شده است. در زانو چهار استخوان اصلی وجود دارد که سه استخوان در کنار هم و در ارتباط با هم حرکت می کنند. اگر استخوان کاسه زانو یا پاتلا از جایگاه اصلی خود خارج شود به این پدیده دررفتگی کشکک زانو گفته می شود.

در رفتگی کشکک زانو و زانوی سالم

مقایسه زانویی که دچار رفتگی شده است و موقعیت طبیعی کشکک زانو

اگر می خواهید در زمینه علل و علائم دررفتگی کشکک زانو اطلاعاتی داشته باشید در این مقاله با ما همراه باشید. علاوه بر اشاره به علل و علائم این عارضه، به انواع روش های درمانی دررفتگی کشکک زانو نیز خواهیم پرداخت.

در رفتگی کشکک

در رفتگی کشکک همراه با پارگی رباط داخلی کشکک و آسیب های غضروفی همراه

علل و عوامل دخیل در دررفتگی کشکک زانو

قبل از اینکه بخواهیم درباره علت دررفتگی کشکک زانو صحبت کنیم بهتر است درباره ناپایداری مفصل کشکک زانو اطلاعاتی را در اختیار شما قرار دهیم.

ناپایداری مفصل کشکک زانو( مفصل پتلوفمورال):

بیشتر در خانمهای جوان ۱۵-۴۰ سال شایع میباشد، که در چند گروه دسته بندی میشود که مهمترین آنها:

  1. ناپایداری مفصل کشکک
    به حالتی گفته میشود که مفصل دررفتگی کامل ندارد، اما در محل کاملا آناتومیک خود قرار ندارد، لذا ایجاد مشکلاتی برای بیمار مینماید که مهمترین آن احساس ناپایداری و بی ثباتی کشکک و دردهای مزمن حین فعالیت روزمره یا فعالیت ورزشی میباشد
  2. دررفتگی کشکک زانو

همان طور که در بالا هم گفته شد؛ دررفتگی کشکک زانو به وضعیتی گفته می شود که در طی آن کشکک زانو از محل اصلی خود خارج شده است.

دلایل مختلفی می تواند در ناپایداری کشکک زانو نقش داشته باشد که مهم ترین آن ها موارد زیر هستند:

  1. وجود آناتومی غیر طبیعی در اندام تحتانی شامل؛ بالاتر قرار داشتن غیر طبیعی استخوان کشکک در زانو ( پتلا آلتا)،چرخش غیر طبیعی در استخوان ران یا استخوان درشت نی در ساق پا، وجود زاویه والگوس در زانو( زانوهای ضربدری)، شکل غیر نرمال استخوان کشکک یا ناودان قدام استخوان ران که کشکک در آن حرکت می کند و در مواردی که به طور غیر طبیعی برجستگی استخوان ساق پا( توبرکل تیبیا) خارج تر از محل نرمال خود قرار داشته باشد.
  2. آسیب رباطی که کشکک را از سمت داخل به استخوان ران وصل میکند( مدیال پتلوفمورال لیگامنت)
  3. آسیب ها و ضربه هایی که در جریان فعالیت های ورزشی وارد می شود: در واقع برخی از افراد در حین انجام فعالیت های ورزشی یا به صورت گروهی یا به طور انفرادی ضربه هایی را تجربه می کنند که باعث آسیب به استخوان های زانو نمی شود اما ممکن است سبب آسیب پارگی و یا شل شدن این رباط شود.نتیجه ی برخی از این ضربه ها احتمال دارد کشکک زانو از محل اصلی خود خارج شود.
  4. ضعیف شدن عضله چهار سر که کنترل کننده کشک زانو است. زمانی که این عضله ضعف داشته باشد نمی تواند محافظ خوبی برای کشکک باشد در نتیجه دررفتگی کشکک زانو رخ می دهد.
  5. پیچ خوردن پا؛ گاها تجربه می کنید که پاها به طور ناگهانی پیچ می خورند. گاهی این پیچ خوردگی در حین انجام فعالیت های ورزشی یا انجام فعالیت های شغلی سنگین می تواند به در رفتگی کشکک زانو بیانجامد.

علائم ناپایداری کشکک زانو

  • در بیمارانی که ناپایداری مفصل کشکک دارند، بیشتر علائم درد و احساس بی ثباتی زانو، در انجام فعالیت روزانه یا ورزشی دارند. احساس خالی کردن زانو و امکان زمین خوردن بخصوص حین پایین آمدن از پله را دارند. درد با فعالیت هایی که با افزایش فشار روی مفصل همراه است تشدید می شود، مثل بالا و پایبن رفتن از پله یا سطوح شیب دار، نشستن و بلند شدن از زمین، دویدن و پریدن حین ورزش و … .
  • ممکن است زمانی که زانو را تکان می دهید صداهای غیرطبیعی مثل خرت خرت کردن به گوش برسد. البته شنیدن صدای غیر طبیعی در زانو بخصوص افراد جوان در خیلی از موارد طبیعی محسوب می شود و همیشه نشانه بیماری نیست.
    سایر علائم شامل:
    ▪ سفت شدن غیرطبیعی زانوها
    ▪ ایجاد تورم در محل زانو
    ▪ احساس گرفتگی در بخش زانو ها
    ▪ ملتهب شدن زانو ها
    مهم ترین علائمی که بعد از دررفتگی کشکک زانو ایجاد می شود:
    ▪ کاسه زانو به نوعی به سمت بیرونی و خارج از محل اصلی خود حرکت می کند. که میتواند بدنبال تصادف و وارد شدن ضربه شدید به زانو یا حین آسیب طی فعالیت ورزشی ایجاد شود و یا بدنبال آسیب خیلی جزیی و در حین فعالیت روزمره رخ دهد.
    زانو بلافاصله به شدت متورم و دردناک میشود و امکان ادامه فعالیت وجود ندارد.

علائم دررفتگی کشکک زانو

نحوه تشخیص ناپایداری کشکک زانو

در مواردی که دررفتگی حاد کشکک رخ داده باشد، اغلب در محل آسیب به صورت خودبخودی یا با کمک اطرافیان و حین صاف کردن زانو کشکک جا می افتد و حین مراجعه به پزشک علائم بیشترشامل درد، تورم شدید و مزاحمت برای راه رفتن می باشد. اما اگر کشکک جااندازی نشده باشد، تشخیص به سادگی و بامعاینه مشخص میشود.

اما در موارد ناپایداری کشکک در ابتدا پزشک با شرح حال گیری و نیز با معاینات فیزیکی زانوی شما را بررسی می کند. در واقع در این جلسات اولیه سوالاتی را در خصوص درد، میزان درد و محل اصلی درد ها می پرسند.

علاوه بر معاینات فیزیکی یکی از مهم ترین راه هایی که می تواند در تشخیص دقیق دررفتگی کشکک زانو کمک کند انجام بررسی های رادیولوژیک از نواحی داخلی زانو و استخوان های زانو می باشد که با رادیوگرافی ساده شروع می شود و ممکن است به بررسی با ام آر آی و سی تی اسکن هم نیاز باشد.

روش های درمانی دررفتگی کشکک زانو

روش های مختلفی برای درمان دررفتگی کشکک زانو بکار گرفته می شود که هر کدام از این روش ها با توجه به عللی که در معاینه یا بررسی رادیوگرافیک به عنوان علل پیش زمینه شناخته شده باشند، متفاوت خواهد بود.

در مواردی که بیمار با درد و ناپایداری مراجعه کرده باشد و هنوز در رفتگی رخ نداده باشد، اولین قدم فیزیوتراپی تقویت عضلات خاص اطراف زانو، لگن و عضلات مرکزی بدن می باشد و همچنین اصلاح حرکات ورزشی. در صورتی که فیزیوتراپی با کاهش علائم همراه شود، بیمار میبایست همیشه حرکات ورزشی تقویت کننده عضلات خاص را ادامه دهد. اما در صورتی که بعد از چندین ماه پاسخ مناسب دیده نشود توصیه به جراحی می شود.

اما درمان دررفتگی حاد کشک زانو در مرحله اولیه این است که پزشکان با بکارگیری تکنیک های ساده می توانند کشکک زانو را به محل اصلی خود باز گردانند. سپس زانو برای مدت کوتاه ۱-۲ هفته ای بی حرکت می شود و یخ درمانی انجام می شود( جهت کاهش درد و خونریزی زانو) و به محض کاهش علائم باید فیزیوتراپی شروع شود. و البته در کنار آن علل بروز مساله با معاینه و بررسی های رادیوگرافیک علت یابی شود.

در صورتی که در رفتگی همراه با شکستگی استخوان کشکک یا غضروف استخوان ران همراه باشد ممکن است در همان مرحله حاد نیاز به جراحی وجود داشته باشد.

سپس در مراحل بعدی برای بهبود وضعیت زانو و تثبیت استخوان ها اقدامات دیگر درمانی انجام می شود.

  • استراحت کوتاه مدت از روش های درمانی ابتدایی است که باعث می شود تا حدودی فشار های وارده به زانو کاهش یابد.
  • مهم ترین درمان غیرجراحی که برای دررفتگی کشکک زانو بکار می رود انجام فیزیوتراپی است.
  • استفاده از بست های محکمی که اطراف زانو زده می شود ( زانو بند) باعث می شود استخوان های زانو به طور ثابت در محل خود قرار گیرند. زانو بندها در کوتاه مدت به کاهش علائم حاد کمک میکنند اما توصیه به استفاده طولانی مدت نمیشود، چون خود منجر به ضعف بیشتر عضله میشود.
  • مصرف دارو های ضد التهاب و ضد درد نیز می تواند علائم بعد از دررفتگی کشکک زانو را کاهش دهد، مثل تورم و التهاب در محل زانوها.
  • استفاده از کفش مناسب نیز از دیگر روش هایی که است که کمک میکند.

جراحی دررفتگی کشکک زانو

درمان دررفتگی و ناپایداری کشکک زانو در اغلب موارد با روش های غیرجراحی انجام می شود. اما برای برخی از افراد و در شرایطی خاص برای درمان دررفتگی کشکک زانو باید جراحی انجام شود.
مثلا افرادی که دررفتگی کشکک زانو را چندبار تجربه کرده اند و ناپایداری کشکک زانو بسیار شدید است انجام جراحی ضروری می شود.
جراحی کشکک زانو انواعی دارد که هر نوع جراحی به نوع و دلیل ناپایداری کشکک زانو بستگی دارد. و می تواند از استوتومی استخوان ران یا ساق پا، استوتومی برجستکی تیبیا، بازسازی رباط داخلی، آزادسازی رباط خارجی و یا ترکیبی از موارد فوق متفاوت باشد.

در واقع بعد از بررسی ها تعیین می شود که ناپایداری کشکک زانو در فرد و دررفتگی آن در اثر چه عواملی رخ می دهد. در نهایت بعد از بررسی ها نوع جراحی تعیین می شود.

استوتومی جهت اصلاح مسیر تاندون کشکک

استوتومی جهت اصلاح مسیر تاندون کشکک

نتیجه گیری

مفصل کشکک یکی از ناشناخته های ارتوپدی می باشد و علارغم پیشرفت های زیادی که طی سالیان اخیر شاهد آنها هستیم اما همچنان حتی در مراکز فوق تخصصی بزرگ دنیا در مورد انتخاب نوع درمان و نحوه انجام اختلاف نظر بسیار است و درمان های توصیه شده مدام در حال تغییر و به روز رسانی است. لذا توصیه ما این است که برای انجام روند تشخیص و درمان موفق دررفتگی کشکک زانو حتما به به متخصصین ارتوپد که ‌دوره های آموزشی خاص زانو را گذرانده اند مراجعه کنید. زیرا که این متخصصین می توانند با تکیه بر تجربه و توانمندی هایی که دارند تشخیص های دقیقی داشته باشند. تشخیص های دقیق در نهایت منجر به انتخاب بهترین روش درمان برای دررفتگی کشکک زانو می شود.

خوش بختانه در کشور ما نیز پا به پای مراکز بزرگ دنیا پزشکان متخصصی که با عنوان جراحان فلوشیپ فوق تخصصی زانو شناخته می شوند و در ارتباط تنگاتنگ با مراکز بزرگ داخلی و خارجی جراحی زانو قرار دارند که می توان بدون نگرانی به آن ها اعتماد کرد و روند درمان را به دست آنان سپرد.

دکتر علی بصام

دکتر محمد طاهر قادری

فلوشیپ فوق تخصصی جراحی زانو و آرتروپلاستی دانشگاه علوم پزشکی ایران (تهران) ۱۳۹۸-۱۳۹۹

دکترای پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی شیراز، 1376- 1383

مدرک تخصص جراحی ارتوپدی از دانشگاه علوم پزشکی شیراز

فلوشیپ جراحی ورزشی زانو و آرتروسکوپی، بیمارستان خصوصی آتیه1394- 1395در خدمت استاد برجسته جراحی زانو، جناب آقای دکتر رازی

برچسب ها:
مقالات مرتبط
ورم زانو

ورم زانو

ورم زانو زمانی اتفاق می‌افتد که مایع اضافی در مفصل زانو یا اطراف آن جمع شود. برخی از افراد به این حالت "آب آوردن زانو" می گویند. ورم زانو ممکن است نتیجه تروما، صدمات ناشی از فشار بیش از حد به زانو،...

آناتومی زانو

آناتومی زانو

زانو یک ساختار پیچیده و یکی از مفاصل تحت فشار بدن می باشد. این مفصل بزرگترین مفصل بدن بوده و برای حرکت حیاتی است همچنین در برابر صدمات مختلف، آسیب پذیر است. حقایقی کوتاه در مورد آناتومی زانو زانو...

پارگی مینیسک زانو

پارگی مینیسک زانو

پارگی مینیسک یک آسیب بسیار شایع زانو به خصوص در بین ورزشکاران است. حرکات چرخشی ناگهانی - مانند چرخش برای گرفتن توپ - می تواند غضروف را پاره کند. افراد مبتلا به آرتریت در زانوها نیز بیشتر مستعد پارگی...

سندرم زانوی دونده (پاتلوفمورال) چیست؟

سندرم زانوی دونده (پاتلوفمورال) چیست؟

شما به تازگی برنامه جدیدی را اجرا کرده اید و احساس خوبی دارید. شروع به دویدن بیشتر، سریعتر و بیشتر می کنید. ناگهان، در قسمت جلوی زانو در اطراف کشکک زانو دچار درد می شوید و از بین نمی رود. با هر...

پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

۰ دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

13 + سیزده =